MAE’N bosibl y gallai fferm laeth gyda buches o 500 o wartheg wneud arbedion o bron i £50,000 y flwyddyn a lleihau ei risg o lygru cyrsiau dŵr drwy dynnu’r dŵr o’r slyri a’i buro, yn ôl arbrawf ar fferm yng Nghymru.

For More Great News Stories Click The Banner

Mae Fferm Gelli Aur Coleg Sir Gâr, un o Safleoedd Arloesedd Cyswllt Ffermio, yn treialu technoleg sy’n tynnu dŵr ac yn puro slyri, prosiect gwerth £1.1 miliwn, sef Prosiectslyri, a ariennir gan Lywodraeth Cymru drwy’r Rhaglen Datblygu Gwledig.

Mae’r safle trin ar Gampws Gellir Aur Coleg Sir Gâr yn ei wythnos gyntaf ac mae ffermwyr wedi cael y cyfle i weld sut mae’n gweithio a manteision posibl cyflwyno’r dechnoleg yn eu systemau eu hunain.

Mynychodd dros 250 o ffermwyr o ledled y DU ddiwrnod agored a gynhaliwyd ar y cyd rhwng Prosiectslyri a Cyswllt Ffermio.

Mae’r safle trin yng Ngelli Aur yn prosesu 35 tunnell o slyri bob dydd ac mae eisoes yn gwneud mwy na’r hyn a ddisgwyliwyd – roedd y cwmni y tu ôl i’r dechnoleg, Power and Water o Abertawe, wedi rhagweld y byddai 80% o hylif yn cael ei echdynnu o’r slyri ond mae’n cyrraedd 90%.

Mae angen gwaith pellach ar y broses buro – nid yw’r dŵr wedi’i hidlo yn ddigon glân eto i’w ryddhau i gyrsiau dŵr lleol neu i’w ail-ddefnyddio ar y fferm ond mae hyn o fewn cyrraedd, meddai Gareth Morgan, prif weithredwr Power and Water.

“Rydym yn mireinio’r prosesau wrth i ni fynd ymlaen,” meddai. “Mae angen dadansoddi’r dŵr sy’n cael ei drin cyn iddo gael ei ryddhau. Rydym yn gweithio gyda Cyfoeth Naturiol Cymru i ddiffinio paramedrau ansawdd rhyddhau.”

Mae’r system yn gweithio drwy bwmpio slyri yn ei ffurf wreiddiol o’r ciwbiclau i wahanwr.

Mae’r deunydd solet, sy’n un rhan o ddeg o’i gyfaint gwreiddiol oherwydd bod y dŵr wedi’i echdynnu, yn disgyn i’r ardal storio o dan y gwahanwr. Unwaith y bydd yr ardal dal yn llawn mae’r deunydd hwn y gellir ei bentyrru yn cael ei gasglu a’i storio mewn ardal dan do, yn barod i’w wasgaru.

Mae’r hylif wedi’i hidlo, sydd tua 4-5% o ddeunydd sych (DM) unwaith mae wedi bod drwy’r gwahanwr, yn symud i ran arall o’r safle trin lle mae system ocsideiddio â phatent yn torri’r amonia i lawr yn nitrogen a hydrogen ac yn cael gwared ar y solidau hynny sy’n weddill ac sydd yna’n cael eu cludo’n ôl i ddechrau’r broses drin ar gyfer ychwanegu at y slyri cywasgedig o dan y gwahanwr.

Mae dwy system wahanu yn cael eu treialu – mae un yn defnyddio grym allgyrchol i gael gwared ar y solidau ac mae’r llall, hidlydd gwasgu sgriw, yn gwthio’r slyri drwy sgrin rhwyll.

Dywed Mr Morgan bod y system allgyrchol yn fwy dwys o ran ynni ond mae’n cynhyrchu mwy o solidau tra bod y gwasg sgriw yn gryn dipyn yn llai o wariant cyfalaf ond mae llai o wahanu’n cael ei gyflawni.

“Byddwn yn canfod pa un sy’n cynhyrchu’r canlyniadau gorau,” meddai.

Mae’r prosiect yn cyfrifo arbedion sylweddol o’r dull gweithredu hwn. Yng Ngelli Aur gyda’r fuches o 500 o wartheg, gallai olygu arbedion blynyddol o £16,908 ar wrtaith artiffisial oherwydd cynnwys maethol uwch y slyri cywasgedig a gwell defnydd yn cael ei wneud o’r maetholion hyn. Bydd y prosiect hefyd yn ceisio cadarnhau’r amcangyfrifon hyn, ac yn asesu gwerth maethol slyri wedi’i ddadhydradu pan fydd yn cael ei roi ar y tir.

Byddai ailddefnyddio’r dŵr a lleihau costau gwasgaru a disel yn arwain at arbedion pellach o £32,296.

Dywed John Owen, rheolwr fferm yng Ngelli Aur, sy’n rheoli’r prosiect, bod y diwydiant ffermio yn ymwybodol iawn o’r materion sy’n gysylltiedig â rheoli maetholion ar ffermydd.

“Fel diwydiant rydym yn cymryd yr awenau, gan fabwysiadu technoleg newydd sydd wedi’i defnyddio mewn sectorau eraill i wneud gwell defnydd o’r maetholion a gynhyrchwn.

“Mae’n dechnoleg newydd felly bydd y ddwy flynedd nesaf yn ymwneud â gwerthuso.”

Yn ôl Mr Owen, mae angen i’r system fod yn briodol i bob fferm, beth bynnag eu maint.

“Nid rhywbeth i’r ffermydd mawr yn unig yw hwn, mae’n rhaid iddo fod yn addas i bawb. Os na fyddai, ni fyddai’n gwneud llawer o wahaniaeth i ansawdd dŵr cyffredinol.”

Mae slyri yn cynnig maeth i’r glaswellt ond yn llygru afonydd a llynnoedd felly bydd lleihau ei gyfaint wrth gynhyrchu gwrtaith o ansawdd uchel yn lleihau’r risgiau cysylltiedig â storio a rheoli maeth ar ffermydd yng Nghymru, meddai Dewi Hughes, Rheolwr Datblygu Technegol Cyswllt Ffermio.

“Mae galw am y math hwn o dechnoleg,” meddai.

“Mae Cyswllt Ffermio yn edrych ymlaen at weithio gyda Gelli Aur wrth gyfleu canlyniadau’r prosiect hwn i’r diwydiant fel y gall ffermwyr wneud penderfyniadau gwybodus i weld a yw’n addas ar gyfer eu ffermydd a’u systemau.”

Hefyd, gall ffermwyr ddysgu mwy am reoli maeth drwy ddigwyddiadau a phrosiectau eraill Cyswllt Ffermio.

Mae cyngor technegol drwy’r Gwasanaeth Cynghori yn cael ei ariannu 100% ar gyfer grwpiau neu 80% ar sail un i un.

Hefyd mae cyfle i ffermwyr fanteisio ar gyllid Partneriaeth Arloesi Ewrop (EIP Wales). Mae hyd at £40,000 ar gael i ffermwyr ddod ynghyd i ddarganfod datrysiadau technegol i gynyddu cynhyrchiant neu effeithlonrwydd adnoddau.

Darparwyd cyllid ar gyfer y prosiect gan Raglen Datblygu Gwledig Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru 2014-2020.

, , , ,
Similar Posts
Latest Posts from Llanelli Online