CANSER yr ysgyfaint yw’r canser mwyaf cyffredin yn y byd a dyma’r achos mwyaf cyffredin o farwolaeth canser yn y DU mewn dynion a menywod, ac i ferched yn benodol mae hyn ar gynnydd. Yn y DU yn unig, mae 44,000 o achosion newydd yn cael eu diagnosio bob blwyddyn. Mae’n fwy cyffredin mewn ysmygwyr ond nid yw 1 person mewn 8 ohonynt erioed wedi ysmygu. Mae ysmygu yn gyfrifol am 90% o achosion canser mewn dynion a 78% o achosion mewn menywod. Mae canfod canser yr ysgyfaint yn gynnar yn gwella’r siawns o wella, ond dim ond 17% o achosion a geir yn gynnar. Mae 70% o gleifion sy’n cael diagnosis o ganser yr ysgyfaint yn marw o fewn y flwyddyn gyntaf, oherwydd eu bod yn hwyr yn mynd i weld meddyg.

Mae’n ffaith drist bod cleifion canser yr ysgyfaint yng Nghymru â’r cyfraddau goroesi isaf yn Ewrop. Yn fwy lleol, nododd adroddiad gan Iechyd Cyhoeddus Cymru – Uned Gwybodaeth ac Arolygaeth Canser Cymru yn 2015 mai canran cleifion canser yr ysgyfaint yn ardal Hywel Dda oedd yn hwyr yn mynd i weld meddyg oedd 68.8% yn erbyn cyfartaledd cenedlaethol o 63.6%, ac yma hefyd mae’r canran isaf o gleifion sy’n mynd i weld meddyg yn gynnar sef 15% yn erbyn cyfartaledd cenedlaethol o 17%. Efallai bod yr amrywiadau hyn ymddangos yn fach, ond maen nhw’n arwyddocaol o ran cyfraddau goroesi.

Y newyddion da yw bod yna lawer o bethau y gallwch eu gwneud i wella’n sylweddol eich siawns o oroesi os cewch ddiagnosis o’r cyflwr hwn sy’n bygwth bywyd, ond yr allwedd yw adnabod yr arwyddion yn gynnar a mynd i weld meddyg. Mae yna nifer o symptomau y dylech fod yn ymwybodol ohonynt gan gynnwys; peswch nad yw’n pallu, teimlo’n fyr o anadl heb unrhyw reswm, poen yn y frest neu’r ysgwydd, haint y frest, codi gwaed wrth beswch neu waed yn eich poer, llais cryglyd, peswch parhaus sy’n newid neu’n gwaethygu, blinder heb esboniad neu ddiffyg egni a cholli pwysau heb ddeall pam.

Wrth sôn am hyn, dywedodd Robbie Ghosal, Meddyg Ymgynghorol ac Ymgynghorydd Arbenigol Coleg Brenhinol y Meddygon ar Feddygaeth Resbiradol yng Nghymru:”Os ydych chi’n profi unrhyw un o’r symptomau hyn, peidiwch ag oedi cyn ymweld â’ch meddyg teulu, hyd yn oed os nad ydych chi’n ysmygu. Mae’n fwyaf tebygol na fydd hyn yn unrhyw beth difrifol a bydd yn rhoi tawelwch meddwl i chi. Os ydyw’n ganser yr ysgyfaint, mae diagnosis cynnar yn golygu bod mwy o opsiynau o ran triniaeth ar gael i chi sydd, yn gyffredinol, yn fwy effeithiol ac a allai achub eich bywyd yn y pen draw.”

Ychwanegodd Dr Gareth Collier, Ymgynghorydd Resbiradol ac Arbenigwr Canser yr Ysgyfaint, “Nid ydych chi’n gwastraffu amser eich meddyg trwy wirio’ch symptomau. Mae’n debygol y bydd eich meddyg yn gofyn am fwy o wybodaeth am eich peswch ac unrhyw symptomau eraill ac efallai y bydd yn awgrymu i chi gael pelydr-X o’r frest sy’n weithdrefn safonol. Yn dilyn hyn, efallai bydd angen sgan CT, hyd yn oed os yw’r pelydr-X o’r frest yn normal. Mae’n hanfodol adnabod yr arwyddion rhybudd a chael sylw meddygol yn brydlon. Mae canfod canser yr ysgyfaint yn gynnar yn golygu ei bod yn fwy tebygol y bydd yn cael ei drin yn llwyddiannus.”

Felly, beth allwch chi ei wneud i leihau eich risg o ganser; cael help i roi’r gorau i ysmygu, lleihau ar ddod i gysylltiad â mwg ail-law, gall deiet fod yn bwysig, bwyta pum dogn o ffrwythau a llysiau bob dydd, bwyta llai o fraster, bwyta llai o halen a siwgr, yfed llai o alcohol a gwneud ymarfer corff rheolaidd.

Mae’r ymgyrch hon wedi ei halinio â Diwrnod Canser y Byd sy’n digwydd ar 4 Chwefror. Mae Diwrnod Canser y Byd yn uno poblogaeth y byd yn y frwydr yn erbyn canser â’r nod o arbed miliynau o farwolaethau y gellir eu hatal bob blwyddyn trwy godi ymwybyddiaeth ac addysgu am y clefyd, gan roi pwysau ar lywodraethau ac unigolion ar draws y byd i weithredu.

, , , , ,
Similar Posts
Latest Posts from Llanelli Online

Leave a Reply